گفتگوی ویژه

شورای عالی انقلاب فرهنگی از حاشیه‌پردازی و دخالت در قانون‌گذاری اجتناب کند

اعضاء شورای عالی انقلاب فرهنگی باید از حاشیه پردازی و دخالت در قانون‌گذاری اجتناب کنند؛ به‌طور مثال در مجلس قانون حذف کنکور و بازنگری در آزمون سراسری سال‌هاست در حال بررسی است و هیچ لزومی ندارد اعضاء شورای عالی انقلاب فرهنگی به جزئیات آن مداخله نماید این شورا باید در کلان وضع موجود بررسی‌هایی را انجام و سیاست‌گذاری نماید و سپس آن‌ها را به قوای مربوطه ارجاع دهد
تغییر در شورای عالی انقلاب فرهنگی و آغاز فصل تازه‌ای از فعالیت‌های این نهاد و آسیب‌شناسی و فرصت‌های فراروی شورا موضوعی که ما را پای گفتگو با دکتر علی عباسپور طهرانی؛ عضو اسبق این شورا و همچنین مشاور شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی نشاند:

مهم‌ترین وظایف و اقدامات شورای عالی انقلاب فرهنگی در گذشته چه بوده است؟

مقام معظم رهبری در سال‌های طولانی عمر شورای انقلاب فرهنگی تأکیدات زیادی در ارتباط با وظایف این شورا داشته‌اند به‌عنوان‌مثال در جلسه‌ای که ما در محضر ایشان بودیم حضرت آقا شورای انقلاب فرهنگی را دیدبان فرهنگی کشور دانسته و عنوان کردند این شورا باید وضعیت فرهنگی جامعه را مدنظر قرار دهد در حقیقت آن‌ها وظیفه دیدبانی نماید و سیاست‌ها و راهبردهای کلان را به اجرا درآورد، هدف دیگر شورای عالی انقلاب فرهنگی، اندازه‌گیری میزان پیشرفت علم در کشور، وضعیت تربیت نسل جوان در آموزش‌وپرورش و اقدامات این دستگاه‌ها و تأثیراتی که این دستگاه‌ها در تربیت نسل آینده ایفا می‌کنند دارد. وظیفه دیگر این شورا رصد تأثیر فرهنگ بیگانه بر فرهنگ اسلامی و انقلابی ماست و درنهایت چاره‌سازی برای مقابله بافرهنگ‌هایی است که فرهنگ اصیل ایرانی اسلامی را دچار آسیب می‌نماید از سوی دیگر صدور فرهنگ ایرانی اسلامی به سایر نقاط دنیا و منطقه از وظایف کلان شورای انقلاب فرهنگی است که رصد فرهنگی، رصد پیشرفت، رصد تربیت نسل جوان و اقدام برای تعیین سیاست‌های کلان کشور را به اجرا در بیاورد و آن را پیگیری نماید تا اگر برای تسریع در روند اجرایی سازی نیاز به قانون وجود دارد از طریق قوه مقننه اقدام گردد و یا اگر در حوزه اجرایی با مشکل روبروست از طریق دولت و قوه مجریه رفع ‌و رجوع شود.

آیا این حجم از انتظارات و البته وظایف در شورا قابل تحقق است؟

با نگاه به ترکیبی که در شورای عالی انقلاب فرهنگی در نظر گرفته‌شده است؛ چنین انتظاری کاملاً به‌جا و رواست. این شورا یکی از شوراهای کشور است که سران سه قوه در آن حاضر هستند و وزاری مربوطه مثل وزارت علوم، وزیر آموزش‌وپرورش، رئیس سازمان بودجه، وزیر بهداشت، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و روسای کمیسیون‌های مربوطه مجلس حضور دارند به انضمام شخصیت‌هایی که نسبت به ایده دهی و ایده پردازی در ارتباط با این مسائل آگاه هستند امیدواریم در ترکیب جدید و بازنگری که درروند اعضاء شورای عالی انقلاب فرهنگی شده است بتوانند این رسالت‌ها را به اجرا دربیاورند ولی به‌هرحال بسیاری از مسائل مغفول مانده مسائل مهمی مثل نقش علوم انسانی در کشور ما و بازنگری که باید در این علوم صورت بگیرد. وضعیت فرهنگ اسلامی، پیشرفت علمی و وضعیت آموزش‌وپرورش مسائلی است که باید مدنظر شورای عالی انقلاب فرهنگی قرار بگیرد در حال حاضر کشور ما در معرض تهاجم فرهنگی خارجی است و این مسئله باید مورد توجه اعضاء شورا قرار گیرد و در این زمینه چاره‌جویی‌های جدی صورت بگیرد تا بتوانند مأموریت‌ها و مطالبات رهبری از این شورا را سیاست‌گذاری کنند.

آقای دکتر، در فضای رسانه‌ای این نقد بر شورا وارد می‌شود که باگذشت سال‌های متمادی؛ تنها ساختار شورا عریض و طویل شده و این مهم مانع از عملکرد مثبت آن است؛ این نقد تا چه اندازه صحیح است؟

اشکال اصلی شورای انقلاب فرهنگی در عریض و طویل شدن آن نیست، بحث این است که این شورا نتوانسته به وظایف خود عمل کند، نخستین وظیفه این شورا این است که تکلیف خود را بین سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری مشخص کند، این شورا در سال‌های گذشته تلاش کرده سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری کند، این قانون‌گذاری پشتوانه‌ای نداشته زیرا در ارتباط با قانون‌گذاری باید نکاتی نظیر اجرایی سازی، تأمین بودجه و... در نظر گرفته شود، معمولاً مصوبات با حضور اعضاء به تصویب می‌رسد اما به دلیل نداشتن پشتوانه دولت آن را اجرا نمی‌کند؛ زیرا بار مالی که در نظر گرفته می‌شود برای مصوبات سنگین است.

این مسئله شورا و به‌تبع آن فضای فرهنگی را با چه مشکلاتی روبرو می‌کند؟

این موضوع که آیا شورای انقلاب فرهنگی باید سیاست‌گذار باشد یا توأم سیاست‌گذار و قانون‌گذار است و این مشکلی است که باید شورا در دوره جدید مشخص نماید من به خاطر دارم که مقام معظم رهبری در شوراهای بالادستی مانند مجمع تشخیص مصلحت نظام و یا شورای عالی انقلاب فرهنگی عنوان می‌کردند نقش ریل‌گذاری دارند و بر همین اساس مجلس باید قانون‌گذاری کند؛ این روندی مطلوب است اما اگر شورا بخواهد قانون‌گذاری کند با قوه مقننه و کمیسیون‌های مربوطه با مشکل مواجه می‌شود که در دوره جدید باید مورد نظر قرار بگیرد.

در خصوص مواردی نظیر اسناد بالادستی و موارد مشابه چطور؟

مسئله بعدی در خصوص اسناد بالادستی است که منتشر می‌شود، این اسناد بعضاً مغفول واقع می‌شود دو سند مهم نقشه جامع علمی کشور و سند تحول در آموزش‌وپرورش است این دو بعد از قریب به ده سال در شورا تصویب شد و به تأیید رهبری رسید و در نامه تأیید حضرت آقا نسبت به اجرایی سازی آن تأکید شده بود و کمیته‌ای برای این اسناد در نظر گرفته شد اما به‌جرئت می‌توان گفت این دو سند به اجرا درنیامد.رصد پیشرفت علوم انسانی در کشور بارها مورد تذکر رهبر انقلاب قرار گرفت و کمیته‌ای نیز برای آن در شورا تشکیل شد اما اقدام جدی در خصوص بازنگری در علوم انسانی دانشگاه‌ها صورت نگرفته است همچنین در ارتباط با اسلامی شدن دانشگاه ما مدام از عدم انطباق دانشگاه با ایده‌های انقلاب اسلامی می‌گوییم و جلسات متعددی برای رسیدگی بر این مقوله تشکیل شد اما نیامدند بگویند چرا شورای عالی انقلاب فرهنگی که یکی از وظایفش نظارت بر اسلامی شدن دانشگاه‌هاست تنها به ظواهر پرداخته و هیچ‌گاه به‌صورت عمقی به مسئله توجه نشده است. این‌ها ضعف‌هایی است که در شورا وجود داشته و امیدواریم با حضور اعضاء جدید به این مسائل پرداخته شود.

به‌عنوان یک فرد صاحب‌تجربه؛ اعضاء جدید شورای عالی باید در دوره جدید به چه موضوعی برای تحقق مطالبات رهبری توجه داشته باشند؟

البته من معتقدم برای پرداخت به این مسائل اعضاء شورای عالی انقلاب فرهنگی باید از حاشیه پردازی و دخالت در قانون‌گذاری اجتناب کنند؛ به‌طور مثال در مجلس قانون حذف کنکور و بازنگری در آزمون سراسری سال‌هاست در حال بررسی است و هیچ لزومی ندارد اعضاء شورای عالی انقلاب فرهنگی به جزئیات آن مداخله نماید این شورا باید در کلان وضع موجود بررسی‌هایی را انجام و سیاست‌گذاری نماید و سپس آن‌ها را به قوای مربوطه ارجاع دهد و یا در حوزه رشد جمعیت که یک‌بار حدود دوازده سال پیش در شورای عالی بحث شد اما هیچ اقدامی صورت نگرفت اگر نقش دیدبانی شورای انقلاب فرهنگی درست انجام می‌شد با مشکلات امروز روبرو نبودیم و شورا باید به نقش‌های مغفول مانده توجه کند.

https://shoma-weekly.ir/mE0DYV